Αντιγράφω από το βιβλίο του Ιωάννη Μπαϊμπάκη «Κρυμμένοι Θησαυροί στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια»*:

Έξω από την εκκλησία των Αγίων Αναργύρων στην Καστοριά, σε απόσταση 60 με 100 μέτρα υπάρχουν 10 τάφοι. Όλοι είναι μαρμάρινοι εκτός από έναν που είναι φτιαγμένος από πέτρα κι έχει σκαλισμένο επάνω του ένα περιστέρι που κρατάει στο λαιμό του ένα πουγκί. Σε απόσταση 2 αρσίν** από εκεί που κοιτάει το πουλί, σκάψε και θα βρεις πολλά λεφτά.

Μέσα στο προαύλιο της εκκλησίας υπάρχει σε ένα σημείο αγίασμα. Πάνω από το αγίασμα στη δεξιά μεριά σκάψε ένα αρσίν και θα βρεις πολλά λεφτά.

Στο σημείο που περνάν και ρίχνουν το νερό από την κολυμπήθρα που βάφτιζαν τα παιδιά, πήγαινε εκεί, άνοιξε το μέρος (την τρύπα που έριχναν οι καλόγεροι το νερό) και θα βρεις σκαλοπάτια. Κατέβα και θα δεις την υπόγεια εκκλησία στην οποία έχει μέσα πάρα πολλά λεφτά, πάπυρους και πολλά ιερά σκεύη.

* Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΡΧΕΤΥΠΟ

** Το αρσίν είναι παλιά μονάδα μέτρησης μήκους που χρησιμοποιούσαν κυρίως Βούλγαροι και Τούρκοι και αντιστοιχεί σε ένα βήμα (περίπου 75 εκατοστά).

Κατά τη γνώμη μου πιστεύω πως η Καστοριά είναι από μόνη της ένα κρυμμένος θησαυρός. Μοναχική και όμορφη, μοναδική και συναρπαστική, αυτάρεσκα καθισμένη στο θρόνο της, με την όψη της να καθρεφτίζεται στα ήρεμα νερά της λίμνης της, ντυμένη με τα βυζαντινά της ενδύματα, στολισμένη με τις τοιχογραφίες των ναών της, φερμένη από τα πανάρχαια χρόνια, τούτη η πόλη, η Καστοριά, αποτελεί σπάνιο ιστορικό μνημείο για όλη την Ελλάδα.

Αλλά τι ξέρουμε για αυτή? Από πού πήρε το όνομα της?


Η Καστοριά αναδυόμενη από νερά της Λίμνης Ορεστίδος βρίσκεται σε υψόμετρο 600 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Η πόλη δείχνει να αγκαλιάζεται από την λίμνη της καθώς και από τα γύρω βουνά Βίτσι και Γράμμο δημιουργώντας μια εικόνα φυσικής ομορφιάς. Στη θέση της σημερινής Καστοριάς, βρίσκουμε χτισμένη μια αρχαία πόλη των κλασικών χρόνων. Ο Ρωμαίος ιστορικός Τίτος Λιβιος αναφέρει για μία οχυρωμένη πόλη της Ορεστίδας με το όνομα Κηλητρόν, όνομα το οποίο προέρχεται από το ρήμα "κηλώ" το οποίο σημαίνει "θέλγω" γιατί ίσως από τότε η περιοχή ήταν εντυπωσιακή. Ο δε Προκόπιος ο Καίσαρες στο έργο του "Περί κτισμάτων" που συνέγραψε το 558 μ.X. αναφέρει λίμνη Καστοριάς στη Μακεδονία. Αναφέρει μάλιστα ότι επί της χερσονήσου της λίμνης Καστοριάς υπήρχε από παλιά πόλη "ευδαίμων" που ονομαζόταν Διοκλητιανούπολη. Όταν όμως δέχτηκε επιδρομές βαρβάρων, καταστράφηκε και έμεινε έρημη. Στη συνέχεια ο Ιουστινιανός Α' πάνω στα ερείπια της Διοκλητιανούπολης έκτισε την τωρινή πόλη. Την περιτείχισε με διπλό κάστρο, από το οποίο σήμερα μόνον σπαράγματα σώζονται. Το κάστρο αποτελούσαν δύο γραμμές τειχών που άρχιζαν από ένα μέρος της όχθης του λαιμού στα νότια, προχωρούσαν προς τη βόρεια όχθη της λίμνης και κατέληγαν στο ανατολικό μέρος της λίμνης. Εκεί το κάστρο γινόταν πιο φαρδύ και σχημάτιζε το ογκωδέστερο μέρος του νησιού καταμεσής της λίμνης.

Όσο για το όνομα: το όνομα "Καστοριά" υπάρχουν δύο εκδοχές. Η μία εκδοχή λέει ότι η πόλη το πήρε από τους κάστορες, οι οποίοι παλαιοτέρα διατρέφονταν στη λίμνη της. Η δεύτερη εκδοχή λέει ότι το πήρε από τον μυθικό Μακεδόνα ήρωα Κάστορα, ο οποίος ήταν γιος του Δία.