εδώ βάζουμε και καστοριανά βιβλία ή μόνο Αργύτικα? τεσπα...
Τίτλος: Η αρχιτεκτονική της παλιάς Καστοριάς
Συγγραφέας: Π.Τσολάκης
Έκδοση: Επίκενρο
Χρονολογία: 2009

Το βιβλίο αποτελεί συρραφή παλαιότερων δημοσιευμάτων ή ανακοινώσεων σε συνέδρια του συγγραφέα, άρα αποτελεί σύνοψη εργασίας πολλών ετών. Ο π. τσολάκης κατάγεται απο την Καστοριά και είναι αναπλ. καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Α.Π.Θ.
Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται η ιστορία, οι πελιότερες αναφορές, η μορφολογία και ο τρόπος κατασκευής των 'καστοριανών καραβιών', δηλαδή των ιδιότυπων βαρκών της λίμνης.
Στο δεύτερο κεφάλαιο μελετάται η τοπογραφία της βυζαντινής Καστοριά, μαζι με αναφορές στην προϊστορική, αρχαία και ρωμαϊκή περίοδο της περιοχής. Γίνεται μια μικρή σύνοψη των γεγονότων κατα τη Βυζαντινή εποχή και περιγράφονται τα στοιχεία της βυζαντινής πόλης, όπως τα τείχη, οι εκκλησίες και οι λειτουργίες της πόλης.
Στο τρίτο κεφάλαιο δίνονται γενικά τα ιστορικά γεγονότα της Τουρκοκρατίας, η μορφή της πόλης εκείνη την περίοδο, οι μεταβυζαντινές εκκλησίες, τα αρχοντικά, οι αγορές και η κοινοτική οργάνωση.
Στο τέταρτο κεφάλαιο μελετούνται ενδελεχέστερα και συνολικά οι οχυρώσεις της πόλης στην πάροδο των ετών.
Στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζονται η ιστορία και η πολεοδομική οργάνωση της Εβραϊκής συνοικίας στη Καστοριά, μαζι με τα βασικότερα κτίσματά της.
Στο έκτο κεφάλαιο μελετούνται τα κονάκια, δηλαδή τα αρχοντικά, των τούρκων μπέηδων της πόλης Σαχίν και Αραμ, που βρισκόταν στην περιοχή του ισθμού της λίμνης.
Στο έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα οθωμανικά κτίσματα της Καστοριάς, τα τζαμιά, οι τεκέδες, τα λουτρά, τα σχολεία και τα διοικητικά κτίρια των Τούρκων.
Στο όγδοο κεφάλαιο ερευνούνται τα ελληνικά σχολικά κτίρια κατα την περίοδο της Τουρκοκρατίας και του Μεσοπολέμου.
Στο ένατο κεφάλαιο περιγράφονται οι μορφολογία και κατασκευή των εκλεκτικιστικών και νεοκλασικών κτιρίων της πόλης μετά την απελευθέρωση. Δίνεται η θέση τους και ο τυπολογικός διαχωρισμός τους.
Στο δέκατο και τελευταίο κεφάλαιο αναφέρεται η ιστορία για τη σύνταξη του ρυμοτομικού σχεδίου της πόλης, τα βασικότερα χαρακτηριστικά του και οι επιπτώσεις στον αστικό ιστό.



υ.γ ένα από τα καλύτερα βιβλία για την πόλη

Τίτλος: Πολεοδομικές και αρχιτεκτονικές έρευνες στην Καστοριά
Συγγραφέας: Π.Τσολάκης
Έκδοση: University Studio Press
Χρονολογία: 1996

Το βιβλίο έχει τέσσερα τμήματα με ξεχωριστά θέματα.
Αρχικά, αναφέρεται η ιστορία της κεντρικής πύλης των τειχών της πόλης και οι υπόλοιπες οχυρώσεις στο πέρασμα των ετών.
Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται το Αλληλοδιδακτικό Σχολείο της πόλης που λειτούργησε κατα το τέλος της Τουρκοκρατίας και προπολεμικά.
Στο τρίτο, μελετάται πάλι το ρυμοτομικό σχέδιο και οι επιπτώσεις του στην πόλη.
Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η οικία Γουλιωτίδη, ένα σημαντικό εκλεκτικιστικό κτίριο της πόλης που λειτουργούσε κατα κάποιο τρόπο σαν τοπόσημο και σήμερα δεν υπάρχει.

Τίτλος: Ο προσφυγικός συνοικισμός της Καστοριάς
Συγγραφέας: Π. Τσολάκης
Έκδοση: Προσφυγικός Σύλλογος Απολλωνιαδιτών Καστοριάς
Χρονολογία: 2010

Το βιβλίο είναι το πιο πρόσφατο του συγγραφέα μελετά την ιστορία των προσφύγων και του συνοικισμού τους στην Καστοριά. Δίνονται κάποια πληθυσμιακά στοιχεία για τις ανταλλαγές των προσφύγων με τους μουσουλμάνους και περιγράφεται η διαδρομή τους από την Απολλωνιάδα της Βιθυνίας στην Καστοριά. Αναφέρονται οι συνθήκες που επικρατούσαν στην πόλη τότε και το πως δέχτηκαν οι ντόποιοι τους πρόσφυγες, μέσα απο δημοσιεύματα του τοπικού τύπου. Τέλος, περιγράφεται αναλυτικά η μορφή και τα κτίσματα του συνοικισμού που δημιουργήθηκε στην περιοχή της Καλλιθέας για να καλύψει τις ανάγκες τους.

υ.γ το ξέρω έπεσε πολύ Τσολάκης αλλά αυτά έτυχε να έχω μπροστά μου

Τίτλος: Η πόλη της Καστοριάς τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Εποχή (12ος - 16ος αι.)
Ιστορία - Τέχνη - Επιγραφές
Συγγραφέας: Ε. Δρακοπούλου
Έκδοση: Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία
Χρονολογία: 1997

1ο Κεφάλαιο: Η πόλη.
Η συγγραφέας περιγράφει την τοπογραφία όπου αναπτύχθηκε η πόλη, το πως πήρε το όνομά της και κάποιες ιστορικές μαρτυρίες πριν τον 12ο αι., οπότε ξεκινάει και η κυρίως έρευνά της.

Στα επόμενα τρία κεφάλαια ακολουθείται η ίδια μέθοδος: αρχικά δίνονται κάποια ιστορικά στοιχεία της εποχής, αναφέρονται στοιχεία για τους εκκλησιαστικούς και κοσμικούς άρχοντες, και περιγράφονται οι μνημειακές και επιγραφικές μαρτυρίες κάθε εποχής, δηλαδή οι τοιχογραφίες και οι επιγραφές από τους ναούς της πόλης.
2ο Κεφάλαιο: Η Καστοριά τον 12ο αι., τόπος εξορίας ή πολιτιστικής άνθησης;
3ο Κεφάλαιο: Η περίοδος των ξένων κυρίαρχων (13ος-14ος αι.)
4ο Κεφάλαιο: Οι πρώτοι αιώνες της Τουρκοκρατίας

5ο Κεφάλαιο: Δίνονται κάποιες γενικές παρατηρήσεις για τις επιγραφές, όπως η μορφή και η γλώσσα τους

6ο Κεφάλαιο: Περιγράφονται οι σχέσεις της Καστοριάς με τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο, τα Βαλκάνια και τη Δύση κατά τους εξεταζόμενους αιώνες.

7ο Κεφάλαιο: Ένας μικρός επίλογος για τη συνέχεια του πολιτισμού.

Τίτλος: Καστοριάνά μνημεία
Συγγραφέας: Ν. Δόϊκος (επιμέλεια), Ι. Σίσιου (κείμενα), Δ. Τσουρτσούλας (φωτογραφίες)
Έκδοση: Χρωμογραφή (χορηγία της Καστοριανής Πρωτοβουλίας)
Χρονολογία: 1995

Είναι ίσως το πληρέστερο βιβλίο για το σύνολο των μνημείων της πόλης. Παρουσιάζονται όλες οι εκκλησίες και σχεδόν όλα τα αρχοντικά και τα νεοκλασσικά κτίρια της πόλης. Έχει ωραίες φωτογραφίες των μνημείων που τραβήχτηκαν την δεκαετία του 90, αλλά τα κείμενα είναι εντελώς τηλεγραφικά, δίνοντας πολύ γενικές πληροφορίες για κάθε μνημείο.
Ωραίο βιβλίο σε πολυτελή θα λέγαμε έκδοση, σαν λεύκωμα.

Τίτλος: Καστοριά, Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική
Συγγραφέας: Ν. Μουτσόπουλος
Έκδοση: Μέλισσα
Χρονολογία: 1989

Αποτελεί τεύχος μιας μεγάλης συλλογής που περιλαμβάνει πολλά παραδοσιακά μέρη της Ελλάδας. Είναι ευρέως γνωστό, μιας και σχεδόν κάθε δημόσια βιβλιοθήκη το έχει στη συλλογή της. Κυκλοφορεί σε δύο γλώσσες, ελληνική και αγγλική.
Ο Ν. Μουτσόπουλος που έγραψε το τεύχος για την Καστοριά κάνει στην αρχή μια γενική εισαγωγή για την θέση της πόλης, για την περίοδο της τουρκοκρατίας στην πόλη και τη γουνοποιϊα. Μετά περνάει στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική της πόλης, που είναι εξάλλου το θέμα του βιβλίου. Παραθέτει πολλά σχέδια αποτύπωσης των αρχοντικών που έκανε είτε ο ίδιος είτε οι φοιτητές του τις δεκαετίες του 60 και του 70. Έχει μερικά λάθη στο κείμενο, αλλά τα σχέδια είναι μοναδικά, πάρα πολύ δουλεία που έγινε σε βάθος χρόνου. Επίσης έχει πολλές φωτογραφίες.

Μετά από πολλούς μήνες ας συνεχίσουμε αυτό το θέμα

Συγγραφέας: Ε. Κουτσιαύτης
Τίτλος: Ο Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος Καστοριάς (1872-1876)
Τοποθεσία: Θεσσαλονίκη
Χρονολογία: 2010
Σελίδες: 190

Ο θεολόγος, φιλόλογος και τέως σχολικός σύμβουλος φιλολόγων της Καστοριάς Εμμανουήλ Κουτσιαύτης καταπιάστηκε πριν μερικά χρόνια με την εκπαιδευτική ιστορία της περιοχής κατά την Τουρκοκρατία και ιδιαίτερα με την περίπτωση του βραχύβιου Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Καστοριάς. Είναι νομίζω το τελευταίο από τα περίπου 10 συγγράμματά του. Το βιβλίο προλογίζει ο καθηγητής παιδαγωγικών Ε. Πελαγίδης.

Το Α' Κεφάλαιο είναι ένα μικρό εισαγωγικό κεφάλαιο με την γενικότερη εκπαιδευτική πολιτική που ακολουθούσε η Εκκλησία και το Ελληνικό Κράτος για τους υπόδουλους Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το Β' Κεφάλαιο ασχολείται όχι διεξοδικά με την πολιτική των Οθωμανών και των εξαρχικών Βουλγάρων στην Μακεδονία στα τέλη του 19ου αι. Στη συνέχεια εξετάζεται αναλυτικά η εκπαιδευτική κατάσταση στην περιοχή της Καστοριάς το ίδιο χρονικό διάστημα και αναφέρονται στοιχεία για την ίδρυση σχολείων και συλλόγων στα περισσότερα χωριά του Καζά.

Το Γ' Κεφάλαιο είναι αποκλειστικά αφιερωμένο στις δραστηριότητες του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Καστοριάς που έζησε μόλις 4 χρόνια (1872-1876).

Το Δ' Κεφάλαιοαναφέρεται σε σημαντικές καστοριανές προσωπικότητες της εποχής σχετικές με την εκπαίδευση και κλείνει με σύντομες αναφορές σε φιλεκπαιδευτικούς συλλόγους και έντυπα άλλων περιοχών.

Εύπεπτο ανάγνωσμα με ενδιαφέροντα στοιχεία για την εκπαίδευση της περιοχής από πρωτογενείς πηγές.

Συγγραφέας: Ε. Κουτσιαύτης
Τίτλος: Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτίκου και Επίσκοποι Μητροπόλεως Καστοριάς 150 χρόνια (1850-2006)
Έκδοση: Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Καστοριάς
Τοποθεσία: Καστοριά
Χρονολογία: 2006
Σελίδες: 188

Βιβλίο του παραπάνω συγγραφέα που εκδόθηκε το 2006.

Στο 1ο κεφάλαιο αναφέρεται η ιστορία του Μητροπολιτικού Ναού της Καστοριάς, αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Περιγράφεται αναλυτικά ο ναός εξωτερικά (το κυρίως κτίσμα, ο νάρθηκας, το περίστωο, τα παρεκκλήσια και το γειτνιάζον κωδονοστάσιο), αλλά και εσωτερικά (το τέμπλο, οι αγιογραφίες, το δάπεδο και η οροφή, ο άμβωνας και ο δεσποτικός θρόνος, ο γυναικωνίτης, το ιερό, τα αναλόγια και τα στασίδια, όπως και τα κινητά ιερά σκεύη).
Στο 2ο κεφάλαιο υπάρχουν περιγραφικά βιογραφικά στοιχεία για τους Επισκόπους της εξεταζόμενης εποχής, τους ιερείς και τους ψάλτες του ναού. Επίσης, κάποιες προσωπικότητες που συνδέθηκαν με τον ναό ως δωρητές.
Στο 3ο και μικρότερο κεφάλαιο αναφέρονται οι ευεργέτες και δωρητές του ναού και των σχολείων, όπως και λοιπά άτομα σχετικά με τον ναό (επίτροποι, νεωκόροι). Τέλος, δίνεται ένας συνοπτικός κατάλογος με τις παλιές ονομασίες των χωριών της επαρχίας και ένα γλωσσάρι.